Δευτέρα, 25 Νοεμβρίου 2019

Μερκούριος Αυτζής, συγγραφέας: Τιράντες με πείσμα

Σ
τον Μαραθώνα στα χρόνια της δικτατορίας μας μεταφέρει το μυθιστόρημα για παιδιά και νέους του δάσκαλου και συγγραφέα Μερκούριου Αυτζή «Τιράντες με πείσμα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός.Μια παρέα παιδιών βρίσκει τον δικό της τρόπο να αντισταθεί, παίζοντας συχνά ακόμη και με τον κίνδυνο. Μέσα σε ένα αστυνομοκρατούμενο και ασφυκτικό περιβάλλον θα κερδίσει τον δικό της χώρο ελευθερίας.
Μέσα στο βιβλίο, το οποίο περιλαμβάνει κι ένα χρονολόγιο στο παράρτημά του, ζούμε τα σημαντικά γεγονότα της εποχής μέσα από τα μάτια των μικρών πρωταγωνιστών. Καλογραμμένο, συναρπαστικό με γνώση της παιδικής ηλικίας, μέσα στην πολλαπλότητά της, το μυθιστόρημα αυτό πιστεύω πως είναι πολύ σημαντικό και χρήσιμο σε μια εποχή που η κοινωνία τείνει να ξεχάσει τι ακριβώς είχε συμβεί ανάμεσα στο 1967 και το 1974…
Πολλοί προσπαθούν να εξωραΐσουν τη δικτατορία, ενώ δεν διστάζουν να εκφράσουν ακόμη και τον θαυμασμό τους! Ο συγγραφέας χρησιμοποιώντας τη μορφή της νεανικής περιπέτειας δεν διστάζει να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Ζωντανεύει πραγματικά εκείνη την εποχή. Για όσους έχουμε ζήσει τότε τα παιδικά ή τα εφηβικά τους χρόνια, το μυθιστόρημα αυτό έρχεται να μας θυμίσει τα όσα τότε μας έπνιγαν, αλλά και όσα ονειρευόμασταν.
Με σύμβολο τις τιράντες, τα ανυπότακτα παιδιά του Μερκούριου Αυτζή μας δίνουν κι ένα μήνυμα αντίστασης: Κανένας αγώνας για την ελευθερία δεν είναι άχρηστος…
Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με την περίοδο της δικτατορίας;
Από τον Απρίλη του ’67 που ήμουν βρέφος και μέχρι που πήγα σχολείο ελάχιστες εικόνες έμειναν καθαρές στη μνήμη μου. Κι όμως στο μικρό χωριό όπου γεννήθηκα οι σκιές του εμφυλίου στοίχειωναν ακόμα τις αυλές μας, από το κέντρο των πολιτικών αποφάσεων, την Αθήνα, έφτανε μόνο ο φανατισμός της πολιτικής σκηνής κι εγώ σαν πήγα σχολείο έμαθα αυτά να τα ξεχωρίζω στα πρόσωπα των συγχωριανών μου. Όμως μου ήταν αδύνατο να κατανοήσω γιατί οι άνθρωποι να μην είναι αγαπημένοι και μαζί να εργάζονται για το κοινό καλό. Από τα τελευταία χρόνια της επταετίας θυμάμαι έντονα τα «σώπα!» και τα «μη!» του πατέρα αλλά και τον φόβο των μεγάλων να εκφραστούν ανοιχτά. Αυτά συν η φτώχεια, οι λάσπες, το σκοτάδι, οι σκιές, τα μπαλωμένα παντελόνια και τα αυτοσχέδια παιχνίδια μας (οι σφεντόνες, τα ξύλινα όπλα και σπαθιά κι ένα σωρό άλλα) με έκαναν να βλέπω με σεβασμό και αγάπη όσα έζησα τότε. Κι ύστερα, μεγάλος πια, σαν έπιασα να σκαρώνω ιστορίες και να τις βάζω στα βιβλία, από τον πρώτον καιρό, ήθελα να μιλήσω για τα χρόνια αυτά. Όμως δεν ήταν εύκολο ούτε απλό. Ώσπου ήρθε η έμπνευση και μπόλιασε όλα όσα είχα εντός μου…
Γνωρίζουν τα παιδιά την πρόσφατη ιστορία μας;
Σίγουρα υπάρχει σύγχυση και πολλά παιδιά στην ερώτηση τι γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου μπορεί να απαντήσουν το «Όχι» που είπαμε στους Τούρκους ή τι γιορτάζουμε στις 17 Νοέμβρη να πουν το Πολυτεχνείο, χωρίς να γνωρίζουν λεπτομέρειες. Όμως δεν φταίνε αυτά. Τα σχολικά βιβλία είναι συμπυκνωμένα και κακογραμμένα και οι αναφορές στην πρόσφατη ιστορία ελάχιστες. Το Αλβανικό Έπος για παράδειγμα στριμώχνεται σ’ ένα μόνο κεφάλαιο, το ίδιο και η Κατοχή, και τα παιδιά δυσκολεύονται να τα κατανοήσουν. Γιατί ούτε οι γονείς ασχολούνται με την Ιστορία και ελάχιστοι διαβάζουν.
Πώς εμπνεύσθηκες την υπόθεση και τις… τιράντες;
«Δεν υπάρχουν θέματα απαγορευμένα ή θέματα ταμπού. Όλα μπορούμε να τα θίξουμε στα παιδιά. Αυτό που διαφοροποιείται είναι ο τρόπος με τον οποίο τα θίγουμε»
Η έμπνευση ομολογουμένως είναι ένα μυστήριο ή καλύτερα περικλείει μυστήριο. Και ως μυστήριο χρειάζεται κάποιο ερέθισμα, ένα φιτίλι, για να προκαλέσει την απαιτούμενη μα γόνιμη έκρηξη στο μυαλό και την καρδιά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το θέμα υπήρχε εντός μου από χρόνια, το ερέθισμα όμως που το πυροδότησε ήταν μια ασπρόμαυρη φωτογραφία ενός ζευγαριού μεσαίας ηλικίας την εποχή της δικτατορίας και μια ζωντανή εικόνα τεσσάρων παιδιών που ψάρευαν και όλο ψάρευαν και ενός κοριτσιού που έκανε με τα ακροδάχτυλα των ποδιών της σχήματα στην άμμο λίγο πριν σκάσει το κύμα. Έτσι οι τιράντες απέκτησαν σάρκα και οστά. Αν και φτηνό ενδυματολογικό εξάρτημα, χρησιμοποιήθηκαν κατά καιρούς και από μικρούς και από μεγάλους. Και χάρη στην ελαστικότητά τους και τη δύναμη που εσωκλείουν μπορούν να έχουν διάφορες χρήσεις˙ να συγκρατούν το παντελόνι αλλά και να γίνουν παιχνίδι και σφεντόνες στα χέρια των παιδιών. Εμείς τα παιδιά –κάποια από εμάς– τις φορούσαμε τότε και όποτε ξεμέναμε από λάστιχα φτιάχναμε τις τιράντες μας σφεντόνες.
Υπάρχουν μέσα κάποια δικά σου βιώματα;
Το προσωπικό βίωμα αναπόφευκτα διεισδύει σε όλα μου τα κείμενα. Και στις «Τιράντες με πείσμα» υπάρχουν αρκετά τόσο στο εισαγωγικό σημείωμα και στον επίλογο όσο και στον κυρίως κορμό του κειμένου. Όμως το βίωμα δεν μπαίνει ακατέργαστο. Όπως ο γλύπτης παίρνει το ξύλο, την πέτρα ή το μάρμαρο και το μεταμορφώνει σε έργο τέχνης, έτσι και το βίωμα με την κατάλληλη επεξεργασία (μυθοπλασία) ξεφεύγει από τα στενά όρια του εγώ, του ατόμου δηλαδή που το βίωσε, και αποκτά οικουμενικότητα. Στην περίπτωση αυτή το βίωμα και τα όποια αυτοβιογραφικά στοιχεία μπορεί να τα εντοπίσει μόνο κάποιος που γνωρίζει πολύ καλά τον μυθοπλάστη δημιουργό.
Η επιλογή του Μαραθώνα έχει και κάποιον συμβολικό χαρακτήρα;
Για πολλά χρόνια ο Τύμβος του Μαραθώνα, αυτός ο μικρός οικισμός με την ήσυχη παραλία και τα γραφικά μαγαζάκια του, ήταν ο τόπος των διακοπών μας. Κι είναι η θετική του ενέργεια που μας κάνει όλους στην οικογένεια να τον σκεφτόμαστε ακόμα με αγάπη. Η ιστορία του αναμφισβήτητα τεράστια. Το μικρό ψαροχώρι έγινε πριν από αιώνες το πεδίο όπου οι λίγοι νίκησαν τους πολλούς, ο πολιτισμός επικράτησε της βαρβαρότητας. Και ναι, για αυτή την συμβολική αξία αλλά και για την αγάπη που του έχουμε έγινε ο μυθιστορηματικός τόπος δράσης ενάντια στην δικτατορία.
Πιστεύεις πως μπορούμε να διαπραγματευόμαστε τέτοια δύσκολα θέματα απευθυνόμενοι στα παιδιά;
Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχουν θέματα απαγορευμένα ή θέματα ταμπού. Όλα μπορούμε να τα θίξουμε στα παιδιά. Αυτό που διαφοροποιείται είναι ο τρόπος με τον οποίο τα θίγουμε. Κι ο τρόπος εξαρτάται κυρίως από την ηλικιακή ομάδα στην οποία ανήκει το παιδί αναγνώστης μας. Ο λόγος μας λοιπόν γίνεται ανάλογος με την αντιληπτική ικανότητα, την ηλικία και το γνωστικό επίπεδο του παιδιού. Όσο για την δικτατορία των συνταγματαρχών είναι κι αυτή ένα κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας μας και, ασχέτως εάν είναι μια μαύρη σελίδα, οι εκπαιδευτικοί μιλάμε γι’ αυτήν στα παιδιά από το νηπιαγωγείο.

Από Κώστας Στοφόρος, 22/11/2019, Δρόμος της Αριστεράς

Κυριακή, 24 Νοεμβρίου 2019

ΤΙΡΑΝΤΕΣ ΜΕ ΠΕΙΣΜΑ, ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΝΗΣ ΚΑΝΑΤΣΟΥΛΗ*

Βιβλιοκριτική ΜένηςΚανατσούλη, καθηγήτριας Παιδικής Λογοτεχνίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Για το βιβλίο του Μερκούριου Αυτζή: Τιράντες με πείσμα, Ψυχογιός 2019.


Σε ένα βιβλίο που το παίρνεις για πρώτη φορά στα χέρια σου, το πρώτο που κάνεις είναι να ρίξεις μια ματιά στα παρακειμενικά στοιχεία. Ο τίτλος είναι βέβαια το πρώτο που προσέχουμε και όταν στον τίτλο διαβάζουμε Τιράντες με πείσμα, εάν θελήσουμε να σκεφτούμε λογικά, υπάρχει κάτι το ανορθόδοξο: είναι δυνατόν οι τιράντες να έχουν πείσμα; Την απάντηση θα μας τη δώσει το βιβλίο του Μερκούρη Αυτζή που φέρει αυτόν το φαινομενικά παράδοξο τίτλο. Είναι το όνομα που μια ομάδα παιδιών έδωσε στον εαυτό της, μια ομάδα παιδιών που μέσα από τα παιχνίδιά τους και την αφέλεια της ηλικίας τους κάνουν τις πρώτες αντιστασιακές ενέργειες κατά των φερεφώνων –στον τόπο τους, το Μαραθώνα- της 7ετούς Δικτατορίας των Συνταγματαρχών, στην Ελλάδα. Αυτοί οι ευφάνταστοι τίτλοι συνεχίζονται και στους τίτλους των κεφαλαίων: Τιράντες με πείσμα ή πώς φτιάξαμε τη δική μας Φιλική Εταιρεία, Τιράντες τεντωμένες ποτέ νικημένες, Ο Δικτάτορας, ο ιπποκόμος και ο κεφάλας γάιδαρός του, κ.λπ.
Έχει ενδιαφέρον όμως και η αφιέρωσή του βιβλίου στην Αγγελική Βαρελλά κι έτσι πολύ εύκολα ο αναγνώστης κάνει τη σύνδεση ανάμεσα στη βασική ηρωίδα του βιβλίου, την Αγγελική Καρελλά (με αναγραμματισμό  στο επώνυμο) και τη συγγραφέα. Μόνο που την Αγγελική Καρελλά την παρακολουθούμε αρχικά να είναι μεγάλη γυναίκα, νονά πια, και να εξιστορεί στα βαπτιστήρια της τις περιπέτειές της ως παιδί κατά την περίοδο της Δικτατορίας. Με φλας-μπακ γυρνάμε στον παρελθόν της και μόνο στο τελευταίο κεφάλαιο συναντούμε την Καρελλά και πάλι ενήλικη. Στην τριμερή λοιπόν ηλικιακή διαίρεση της αφηγηματικής οπτικής της ηρωίδας μας: ενήλικη-παιδί-ενήλικη αντιστοιχεί πολύ ισορροπημένα η διαίρεση της ιστορίας σε πρόλογο-κυρίως μέρος-επίλογο.
Μολονότι η υπόθεση αφορά ιστορικά γεγονότα, όμως αυτά διανθίζονται από τα παιχνίδια των παιδιών, τις περιπλανήσεις τους στη φύση, τη μυρωδιά της θάλασσας και τις ασχολίες των κατοίκων στη θάλασσα, την πανδαισία του τοπίου, κυρίως την αφέλεια των παιδιών να παίζουν και ταυτόχρονα να αντιστέκονται προσπαθώντας να κλέψουν την «κουτσομπόλα», το βιβλίο-καρφί του Θείου Βρασίδα (όπου καταγράφει –για να καταδώσει- τις πράξεις συμπολιτών του), αλλά και προσπαθώντας να ανακαλύψουν τον κλέφτη των βιβλίων του Ιταλού φίλου τους, Φραντζέσκο. Έτσι, κάπου-κάπου η πλοκή παίρνει και μια αστυνομική τροπή, της εξιχνίασης της κλοπής των βιβλίων.
Όμως, όσο και αν μια λογοτεχνική ιστορία έχει τις προσωπικές ιστορίες των ηρώων της –των παιδιών-ηρώων της, εδώ- αναρωτιόμαστε τι ενδιαφέρον μπορεί να έχει ένα ακόμη βιβλίο για τη χούντα; Πόσο μάλλον, όταν φαίνεται ότι ο συγγραφέας κουβαλάει βιώματα και μνήμες οικογενειακές φορτισμένες συναισθηματικά και με υποκειμενικότητα; Γιατί να γραφτεί για μια φορά ακόμη μια ιστορία που προσπαθεί να συγκεράσει την αντικειμενικότητα με την οποία πρέπει να γράφεται η Ιστορία με το συναισθηματισμό του βιώματος; Αν και κάτι τέτοιο δικαιολογείται από το γεγονός ότι ο Αυτζής δεν θέλει να γράψει Ιστορία αλλά θέλει να κάνει μυθοπλασία μέσα στην οποία οι κατασκευασμένοι ήρωές του συναντιούνται με την Ιστορία αλλά και με τις ιστορίες τους.
Όμως, από μια πρόχειρη έρευνα που έκανα, δεν έχουν γραφτεί τελικά τόσο πολλά βιβλία για παιδιά αναφορικά με την περίοδο της Χούντας: εκτός από τα Γενέθλια της Ζωρζ Σαρή, τη Σφεντόνα του Δαβίδ του Παντελή Καλιότσου, το Οι πελαργοί θα ξανάρθουν της Μαρούλας Κλιάφα, κάποιες σελίδες εδώ και κει της Άλκης Ζέη δεν μου έρχεται στο μυαλό κάποιο άλλο σημαντικό βιβλίο σχετικό με την περίοδο αυτή.
Ο Αυτζής λοιπόν, θέλει –περισσότερο ενεργώντας και ως εκπαιδευτικός που είναι- να μεταβιβάσει τη γνώση του για την περίοδο αυτή στα παιδιά, ταυτόχρονα όμως καταφέρνει και κινείται με επιτυχία σε ένα διακειμενικό λογοτεχνικό σύμπαν προκαλώντας έτσι τα παιδιά-αναγνώστες να κάνουν τις δικές τους διακειμενικές διασυνδέσεις: έτσι, εκτός από την ταύτιση της Αγγελικής Καρελλά με τη συγγραφέα, συνδέουμε επίσης την Καρελλά που είναι καθηγήτρια Πανεπιστημίου με το νονό της ηρωίδας στα Γενέθλια ή τον αγωνιστή θείο Φαίδωνα με τον αντίστοιχο θείο των κοριτσιών στο Καπλάνι της βιτρίνας, ακόμη-ακόμη και στην μικρή Αγγελική που της αρέσει να παίζει με αγόρια βρίσκουμε ένα alter ego της Άννας από το Αυγουστιάτικο φεγγάρι της Μάστορη.
Αυτό που αποτελεί την κατ’ εξοχήν καινοτομία του βιβλίου είναι ότι μας κάνει να συναντηθούμε με μια σειρά προσωπικοτήτων και δημιουργημάτων μιας άλλης εποχής. Προσωπικότητες της τέχνης, του θεάτρου, της ποίησης, του ελληνικού σινεμά παρελαύνουν όπως ο Αυλωνίτης, ο Τσαρούχης, ο Σεφέρης, ενώ τραγούδια και τραγουδιστές του άλλοτε μοιάζουν σαν να ηχούν: Αντριάνο Τσελεντάνο, Ρόλιγκ Στόουνς, Σαββόπουλος, Λοϊζος και τόσοι άλλοι.
Σε αυτό το μυθιστόρημα που το κέντρο βάρους πέφτει στην παρέα των παιδιών –και στη δική τους αντίσταση- αξίζει να δούμε πώς ενυπάρχει η παιδική ηλικία. Τα παιδιά, μέσα από την αφέλεια της ηλικίας τους, δεν έχουν επίγνωση του κινδύνου, δρουν ανέμελα χωρίς να πολυυπολογίζουν αυτό που μπορεί να τους συμβεί. Σε αντίθεση με τους ενηλίκους που τους χαρακτηρίζει κρυψίνοια, καχυποψία, σιωπή και φόβος. Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική και έτσι δημιουργείται ένα διπλό σύμπαν: των παιδιών που δρουν και των ενηλίκων που κρυφομιλούν.
Από την άλλη, καθώς αφηγήτρια είναι η Αγγελική, μεταφέρεται καθ’ όλο το μυθιστόρημα η παιδική φωνή και προοπτική. Αυτό κάποτε γίνεται με τρόπο εξόφθαλμο αλλά πειστικό·διαβάζουμε (σελ. 141) «δεν γνωρίζαμε τον κύριο ΠΑΜ, απλώς τον φανταζόμαστε ψηλό, γεροδεμένο, με μακριά μαλλιά και γενναίο σαν τον Ηρακλή ή τον Σαμψών». Και βέβαια για τον ενήλικο κάποιας ηλικίας είναι προφανής –και αστεία- η παρανόηση των μικρών παιδιών που αγνοούν ότι το ΠΑΜ δεν ήταν άνθρωπος αλλά αντιστασιακή οργάνωση.
Ίσως γι’ αυτό το λόγο, επικαλούμενος την –φυσική- άγνοια των παιδιών για γεγονότα και έννοιες μιας αλλοτινής εποχής, ο εκπαιδευτικός Αυτζής ενισχύει την μυθιστορηματική κατασκευή του με πληροφορίες, τόσο με το εισαγωγικό σημείωμα του συγγραφέα που προτάσσει όσο και με το χρονολόγιο σχετικών γεγονότων στο τέλος.
Θέλω να σταθώ στο σημείο που θεωρώ το πιο επίκαιρο –κατά την άποψή μου- ίσως και το πιο ξεχωριστό. Ναι, παρουσιάζονται γεγονότα ιστορικά και καταστάσεις/ζωές ανθρώπων, μέσα σε αυτά και οι ταλαιπωρίες τους. Έτσι συνήθως συμβαίνει σε βιβλία μυθοπλαστικά: δημιουργούν μια κεντρική αφήγηση και γύρω από αυτήν διαπλέκονται οι ζωές των ηρώων και οι δοκιμασίες τους. Όμως αυτό που μπαίνει πάνω και από αυτά στην αφήγηση του Αυτζή είναι η πρωτοκαθεδρία που δίνει στο βιβλίο. Τα βιβλία που κλαπήκαν από τον σιορ Φραντζέσκο, που δίναν χαρά στα παιδιά και ιδέες, γίνονται η κινητήρια δύναμη σε ένα μεγάλο τμήμα της πλοκής. Τα βιβλία είναι πολύ σημαντικά γι’ αυτά, θέλουν να τα βρουν και να τα πάρουν πίσω, γιατί, όπως λένε χαρακτηριστικά, «θέλαμε πίσω τη ζωή μας». Το βιβλίο είναι η ζωή του παιδιού και αυτή ακριβώς η άποψη φαντάζει επιτακτικά επίκαιρη σε μια τωρινή πραγματικότητα που το βιβλίο έχει καταστεί ανεπίκαιρο. Ο συγγραφέας γράφοντας και μιλώντας για βιβλία μέσα από τα βιβλία του ανοίγει έναν κόσμο στο μικρό άνθρωπο˙ αυτόν τον κόσμο καλείται το παιδί να τον ανακαλύψει, να τον εξιχνιάσει και σίγουρα να βρει ευχαρίστηση –και την ευχαρίστηση της μαθητείας στο βιβλίο- που δεν μπορεί να του προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία.
Ακόμη και μόνο γι’ αυτό –αλλά και για πολλά άλλα- οι Τιράντες με πείσμα διαβάζονται μέσα από το πείσμα για απολαυστική ανάγνωση ενός καλού παιδικού βιβλίου

Πέμπτη, 12 Σεπτεμβρίου 2019

ΤΙΡΑΝΤΕΣ ΜΕ ΠΕΙΣΜΑ


Λίγα λόγια περί συγγραφής του

Υπάρχει δικτατορία που να έχει νικήσει τον λαό μας;


                       
Δεν είναι λίγες οι φορές που τα βιώματα και οι μνήμες της παιδικής μου ηλικίας έδωσαν το πρωτογενές υλικό στο ξεστράτισμα του μυαλού μου. Και ούτε υπολείπονται, στην ώριμη περίοδο της ζωής μου, οι τολμηρές ακροβασίες στο εργαστήρι της συγγραφής.
Καλοκαίρι ήταν, Αύγουστος μήνας, στον Τύμβο του Μαραθώνα. Τα κύματα του Ευβοϊκού χάιδευαν νωχελικά τους κόκκους της άμμου, λίγο πιο πέρα στην άκρη του βραχώδους λιμενοβραχίονα μια ομάδα αγοριών έριχνε και ξανάριχνε τις πετονιές στα ήρεμα νερά, ένα κορίτσι σχημάτιζε με τα ακροδάχτυλα των ποδιών της αταίριαστα σχήματα στην άμμο κι εγώ καθισμένος στην απέναντι ψαροταβέρνα έπινα κατ’ εξαίρεση mojito, όταν δύο ασπρόμαυρες φιγούρες σε κάδρο με ασπρόμαυρο φόντο μου “έκλεισαν” το μάτι. «Ποιοι είναι;» ρώτησα με αφέλεια τον φίλο ταβερνιάρη. «Οι γονείς μου» αποκρίθηκε εκείνος. «Στα χρόνια της δικτατορίας…»
Δεν ήθελε και πολύ η συγκεκριμένη σκηνή να πυροδοτήσει τη φαντασία μου. Μια εικόνα ανεξίτηλα χαραγμένη στη μνήμη μου από την παιδική μου ηλικία και μια αδηφάγα διάθεση για μυθοπλασία ξεπήδησαν από το πουθενά και πλημμύρισαν το σύμπαν μου. Οι πρώτοι μυθιστορηματικοί ήρωες του νέου μου βιβλίου είχαν κιόλας σχηματοποιηθεί. Τα αγόρια που έπαιζαν με τις πετονιές τους στην παραλία, το κορίτσι που άφηνε τα σημάδια της στην άμμο, ο κυρ-Παύλος ο Ψαράς με το όνομα και η κυρά Μαρίνα της ασπρόμαυρης φωτογραφίας αλλά και ο παππάς του χωριού μου από χρόνια πίσω και ο δάσκαλος και ο χωροφύλακας της εποχής εκείνης… Καταλάβαινα πως το ταξίδι που επιχειρούσα να κάνω θα ήταν επώδυνο. Έπρεπε να ξεθάψω κομμάτια της ζωής μου δυσάρεστα και μνήμες που με κόπο είχα θάψει στη λήθη. Το εγχείρημα έμοιαζε να ισοδυναμεί με ελεύθερη πτώση στο κενό. Το στοίχημα που μόλις είχα βάλει μ’ έφερε αντιμέτωπο με τον εαυτό μου και τις δυνάμεις μου. Και δεν είναι διόλου εύκολο να αναμετριέσαι με τον εαυτό σου. Να ξεδιαλέγεις από τα άσχημα της ζωής τα απαραίτητα χωρίς να ματώσουν οι πληγές.
Το προηγούμενο μυθιστορηματικό κείμενό μου Φλω και Τιμολέων. Το κάλεσμα της φώκιας είχε πάρει από καιρό τον δρόμο προς την έκδοση κι εγώ, ως συνήθως μετά από κάθε αποχωρισμό χειρόγραφου, έπασχα από το σύνδρομο της “συγγραφικής στέρησης”. Αυτό ήταν. Δεν είχα άλλη επιλογή. Γι’ αυτό και χαιρέτησα βιαστικά τον φίλο ταβερνιάρη κι έτρεξα στο κιόσκι του σπιτιού που νοίκιαζα και είχα μετατρέψει σε εργαστήρι. Κάθισα μπροστά στον υπολογιστή μου και ξεκίνησα. Παρέα με το κορίτσι της παραλίας, που εκτός από το όνομά της, Αγγελική, που απέκτησε προς τιμήν της νονάς των παιδιών μου, όλα τα άλλα στοιχεία του χαρακτήρα της φανέρωναν ένα άτομο ατίθασο που, αν και ήξερε να πειθαρχεί στους κανόνες, επαναστατούσε όταν έβλεπε τους άλλους γύρω της να υποφέρουν. Τα αγόρια φίλοι της βαφτίστηκαν Νικόλας, Λάμπης, Σπύρος και Φάνης. Για χάρη του πατέρα μου που ήταν δίδυμος αλλά και των παιδιών μου που είναι δίδυμα και αυτά, η Αγγελική της ιστορίας απέκτησε δίδυμα αδέρφια, τον Γιώργη και τον Πετρή. Και τα παιδιά μου, ως Ίωνας και Έλια, μαζί με τη νονά τους ανέλαβαν την αφήγηση της εισαγωγής και του τέλους στο παρόν.
Εκείνο τον μήνα διακοπών μου στον Μαραθώνα τα δάχτυλά μου, αν και τρεμουλιαστά, πληκτρολογούσαν ασταμάτητα. Και οι ήρωες –και άλλη φορά μου το έκαναν αυτό– ατίθασοι χαρακτήρες καθώς ήταν όλοι τους, με παρέσυραν να ακολουθήσω όχι μόνο τα γνώριμα δρομάκια του Τύμβου αλλά και κείνα που η ιστορία και ο θρύλος έκρυβαν στην αχλή του χτες. Τα στενά του οικισμού, ο περίβολος του Τύμβου με τους Αθηναίους και Πλαταιείς Μαραθωνομάχους, η διαδρομή Τύμβος - Νέα Μάκρη κατά μήκος της παραλίας, το έλος της Μπρεζίζας, αλλά και η πρώην αμερικάνικη βάση και το περίφημο τούνελ του τρόμου έγιναν το σκηνικό της μυθοπλασίας.
Έτσι γεννήθηκαν οι Τιράντες με πείσμα. Και τους επόμενους μήνες, στην ασφάλεια του γραφείου μου, περιτριγυρισμένος από δεκάδες βιβλία, έχοντας ολοζώντανο στο μυαλό μου το σκηνικό της ευρύτερης περιοχής του Τύμβου του Μαραθώνα, άρχισαν να με “επισκέπτονται” μαζί με τους πρώτους ήρωες και πολλοί άλλοι. Ο θείος Φαίδων που είχε τη φήμη του αιώνιου φοιτητή. Η Ιταλίδα φίλη και συμμαθήτρια της Αγγελικής Σαλίνα ή Ραφαέλα. Ο μπαμπάς της σιορ Φραντζέσκο Νόβι. Ο Νταλί ο γάιδαρος. Ο κυρ Μιλτιάδης ή Ταρατατζούμ, φύλακας του Τύμβου. Ο θείος Βρασίδας αλλά και ο παπα-Ισίδωρος και ο δάσκαλος και άλλα πρόσωπα της παιδικής μου ηλικίας που για να διασφαλιστεί η ανωνυμία τους παρουσιάστηκαν με ονόματα άλλα. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες ανέλαβαν ρόλο αντάξιο της προσωπικότητάς τους και με τον απαιτούμενο σεβασμό προς την ιστορική μνήμη άρθρωσαν λόγο ανάλογο των ιστορικών γεγονότων αλλά και της πλοκής. Χάρη της μυθοπλασίας οι ζωές τους μπλέχτηκαν με τα γνωστά και άγνωστα στους πολλούς γεγονότα της περιόδου εκείνης που καταγράφηκαν ως «το χρονικό του πραξικοπήματος», μιας περιόδου που έμεινε στην ιστορία ως “Η Χούντα των συνταγματαρχών”.
Δυο μέρες μετά την επιβολή της δικτατορίας, ήταν Κυριακή του Πάσχα, η Αγγελική, η Σαλίνα και τα αγόρια της παρέας, πιασμένοι στο κουβάρι της μυθοπλασίας, ιδρύουν τη δική τους Φιλική Εταιρεία. Γίνονται οι “Τιράντες με Πείσμα” και οργανώνουν τη δική τους αντίσταση ενάντια στον δικτάτορα της οικογένειας και του οικισμού τον θείο Βρασίδα αλλά και ενάντια στον σκληροτράχηλο χωροφύλακα του οικισμού και στην αστυνομία. Με τις τιράντες τους άλλοτε να γίνονται παιχνίδι και άλλοτε σφεντόνες στα χέρια τους, εκσφενδονίζουν αχυρόμπαλες με μέλι και πούπουλα καμωμένες αλλά και αυτοσχέδιες βόμβες νερού με μπογιές και ώριμα φρούτα εποχής και φέρνουν τα πάνω κάτω στον οικισμό.
Τώρα, έχοντας κάνει κάθε συγγραφική ακροβασία˙ μπόλιασμα, τράβηγμα, αναδίπλωση, σβήσιμο, χτένισμα… και βάζοντας στην ιστορία και την τελευταία λέξη, χωρίς ωστόσο να ’μαι σίγουρος για τίποτα –ποιος μπορεί να είναι άλλωστε;– πιστεύω πως κράτησα τις ισορροπίες και με ειλικρίνεια και σεβασμό προς την ιστορία και τους αναγνώστες έφτασα στην κάθαρση και την ολοκλήρωση του ταξιδιού μου.
Τώρα, τη σκυτάλη παίρνει το βιβλίο που σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ψυχογιός και θα κρατήσεις στα χέρια σου. Σαν παιδί που στέκεται στα πόδια του, θα αρχίσει το δικό του ταξίδι από τη μια αγκαλιά στην άλλη. Αλλά και το δικό σου στις σελίδες του βιβλίου…
Εύχομαι λοιπόν και τούτο το ταξίδι σου να είναι απολαυστικό και οι «Τιράντες με Πείσμα», η Βίδρα, η Σαλίνα, ο Σούφρας και οι άλλοι να είναι η καλύτερη παρέα που έχεις γνωρίσει.
Κι εγώ, πριν σε χαιρετήσω, νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω την νονά την παιδιών μου, την Αγγελική Βαρελλά, για την αγάπη της όλα αυτά τα χρόνια και για το οχτάστιχο καλωσόρισμά της. Αλλά και τα παιδιά μου, Πρόδρομο και Ελευθερία, που για χάρη της μυθοπλασίας δεν έγιναν μόνο οι αρχικοί πρωταγωνιστές και αφηγητές της ιστορίας αλλά και οι πρώτοι ακροατές και αναγνώστες της. Να ευχαριστήσω, τέλος, την εξαιρετική Δομινίκη Σάνδη, τη θεματοφύλακα του εκδοτικού τμήματος των εκδόσεων Ψυχογιός, για τις ουσιαστικές συμβουλές της αλλά και για την αγάπη της γι’ αυτό που κάνει και την υπομονή της και φυσικά τη Χρυσούλα Τσιρούκη που με ζήλο και αγάπη επιμελήθηκε και φρόντισε σαν παιδί της και αυτό μου το βιβλίο.
Με το καλό να φτάσει στα χέρια σας και καλή σας ανάγνωση!

Μερκούριος Αυτζής

Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

ΨΙΘΥΡΟΙ ΤΟΥ ΒΑΡΔΑΡΗ της ΣΟΦΙΑΣ ΒΟΪΚΟΥ


                       Η ΑΓΩΝΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

  Δεν είναι λίγες οι φορές που ο αναγνώστης, συνειδητός και μη, βρίσκεται σε αδιέξοδο.

Η αγωνία του είναι να επιλέξει από τα χιλιάδες βιβλία εκείνο που θα του χαρίσει την απόλαυση. Μια αγωνία που απογειώνεται ακόμα περισσότερο, όταν οι προσδοκίες του είναι υψηλές και η αναγνωστική του εμπειρία μεγάλη.
   Ο συνειδητός αναγνώστης δεν προσδοκά μόνο, απαιτεί. Και η απαίτησή του αυτή ικανοποιείται όταν το σύμπαν του βιβλίου και οι ήρωές του γίνουν και δικό του σύμπαν, δικοί του άνθρωποι. Στην περίπτωση αυτή συνομιλεί μαζί τους, γίνεται συνταξιδιώτης στο ρου της ιστορίας, κοινωνός των γεγονότων και της καθημερινότητά τους και, όπως και στον πραγματικό κόσμο, με άλλους ταυτίζεται, τους κάνει φίλους και νιώθει όμορφα και άλλους τους αντιπαθεί.
Ο συνειδητός αναγνώστης είναι επίσης αυτός που ορίζει και τους κανόνες της ανάγνωσης. Που έχει τη δύναμη να αποφασίζει πότε θα επισκεφτεί τις σελίδες ενός βιβλίου και εάν θα συνομιλήσει με τους ήρωές του ή όχι. Και η δύναμη αυτή δεν υποκινείται από την αξία του βιβλίου, που ούτως ή άλλως οι έγκριτες κριτικές έχουν επιβεβαιώσει και το γνωρίζει, αλλά από τη δική του ψυχική διάθεση.
Εν κατακλείδι, αυτό που ζωντανεύει τους ήρωες ενός ποιοτικά λογοτεχνικού βιβλίου, που το πραγματώνει και το μετουσιώνει μπροστά του σε ζώσα κοινωνία, είναι η συνειδητή του απόφαση –ως αναγνώστη– να επισκεφτεί το σύμπαν του βιβλίου και να συνομιλήσει με τους ήρωες και τον συγγραφέα του.
Κάνοντας αυτές τις σκέψεις, θέλω να μιλήσω για ένα βιβλίο που, αν και βρέθηκε στα χέρια μου από την πρώτη του παρουσίαση στο αναγνωστικό κοινό στις 20 Απριλίου του 2016 με προσωπική αφιέρωση από τη συγγραφέα, η πραγμάτωσή του στον δικό μου αναγνωστικό ορίζοντα ολοκληρώθηκε μόλις πριν λίγες ημέρες.

Πρόκειται για το βιβλίο της Σοφίας Βόικου «Ψίθυροι του Βαρδάρη» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Ο τίτλος του με την πρώτη ματιά πολλά υποσχόμενος και οι επιμελώς επιλεγμένες πληροφορίες του γύρω από την υπόθεση στο οπισθόφυλλο εξίσου θελκτικές.
Και ναι. Για άλλη μια φορά η Σοφία Βόικου αποδεικνύει –και με αυτό το αφήγημα- ότι εκτός από ικανή ερευνήτρια και σκαπανέας στα άγνωστα ή και ανεξιχνίαστα για τους περισσότερους μονοπάτια της ιστορίας είναι και έμπειρη αρχιτέκτονας του λόγου. Το αφήγημά της «Ψίθυροι του Βαρδάρη», ένα αριστοτεχνικά δομημένο μυθιστόρημα, είναι από κείνα που η ιστορία διαπλέκεται στις ζωές και τα γεγονότα της καθημερινότητας των ηρώων και συνεπώς δικαίως θα το χαρακτηρίζαμε όχι καθαρώς ιστορικό αλλά ανθρωποκεντρικό.
Οι ήρωες και το σύμπαν της αφήγησης της Βόικου είναι άνθρωποι καθημερινοί, με όλα τα ελαττώματα και τα προτερήματα που είχε και έχει διαχρονικά το ανθρώπινο γένος. Άνθρωποι-ήρωες που ταλανίζονται από τα πάθη και τις αδυναμίες τους. Που ονειρεύονται και ελπίζουν σε κάτι καλύτερο. Που καιροσκοπούν, αγαπούν, αλλαξοπιστούν… Που χάνουν κάποτε τον βηματισμό τους και παρασύρονται στη δίνη των δικών τους λαθών, αλλά τελικά τον βρίσκουν και εξιλεώνονται. Πρωταγωνιστές της δικής τους αλήθειας. Γύρω τους, μπολιασμένα στις ζωές τους, παρουσιάζονται με ενεστώτα διαρκείας τα ιστορικά γεγονότα, που εντέλει κρατούν σε εγρήγορση τον αναγνώστη και τους ήρωες του βιβλίου δέσμιους στα απόνερά της.
Μια επιστολή από τα παλιά γίνεται το εργαλείο στα χέρια της δημιουργού που φέρνει στο φως επτασφράγιστα μυστικά. Μυστικά που πριν πολλά χρόνια σημάδεψαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τη μοίρα των ανθρώπων που σεργιάνισαν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης και έγιναν οι μυθιστορηματικοί μάρτυρες της ιστορίας της.
Με την αφήγηση της γιαγιάς Σοφίας, αναδρομή στο παρελθόν, ως ένα καλά σχεδιασμένο στοίχημα της μοίρας, και κατ’ επέκταση με την επιδέξια πένα της δημιουργού, μεταφερόμαστε στη Σελανίκ του 1912. Στην πόλη του Άη Δημήτρη που για 500 χρόνια ήταν υπόδουλη στους Οθωμανούς. Στην πόλη χωνευτήρι λαών και θρησκειών που στα σοκάκια και τις γειτονιές της την εποχή αυτή σεργιανούν συμφιλιωμένα Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι, Φραγκολεβαντίνοι, Ντονμέδες, άνθρωποι αξιοσέβαστοι και οικογενειάρχες, πλούσιοι και φτωχοί, αλλά και πόρνες συφιλιδικές και μικροαπατεώνες. Στη Σελανίκ που πριν την απελευθέρωση ήταν βασικό λιμάνι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και που αναδείχθηκε σε διεθνές κέντρο εμπορίου, κατεχόμενη ωστόσο από τους συμμάχους, στον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο. Στην πόλη-κράτος και πρωτεύουσα την περίοδο του εθνικού διχασμού, την ερημωμένη πόλη κατά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο.
Η υπόθεση καθηλωτική και η ανάγνωσή του απνευστί. Ίδια με βαθιά εισπνοή φορτωμένη αρώματα του Θερμαϊκού κι ένα ταξίδι άκρως μεθυστικό πίσω στο χρόνο, παρέα με πρωταγωνιστές, όπως ο Μεχμέτ εφέντης, η Σοφία και η Αναστασία, ο Ιμπραήμ, ο Τζαννέτος, η Ζοζεφίν ή Σάρρα, η Εσρά… Χάρη στην ευρηματική πλοκή γνώρισα τα πολλά τούρκικα τοπωνύμια της ελληνικότατης από αιώνες Θεσσαλονίκης. Σεργιάνησα μπροστά από τα αρχοντικά στη λεωφόρο Εξοχών αλλά και στις κακόφημες γειτονιές και τα καταγώγια του Βαρδάρη. Σύρθηκα στις υπόγειες στοές, στην πόλη κάτω από την πόλη, και αγάπησα την Εσρά, ακολούθησα τα χνάρια της άλλοτε στα λασπωμένα λαγούμια και τις κρύπτες της πόλης κι άλλοτε σε κόσμους αλλοτινούς, εκεί που μόνο τα μάτια της ψυχής σε αξιώνουν να μυρίσεις από μακριά το αίμα και τον θάνατο και να διαβάσεις τα μελλούμενα. Έγινα μάρτυρας της πίκρας και της αδικίας που βίωσαν οι πυροπαθείς του 1917. Παρακολούθησα με αποστροφή την υποταγή της Σοφίας και της Αναστασίας στις επιθυμίες του πατέρα τους και τις επιταγές της κοινωνίας και γεύτηκα αφενός το επικίνδυνο ερωτικό τους παιχνίδι με τον Μεχμέτ-Εμμανουήλ που αλλάζει κάθε τόσο την πίστη του και αφετέρου τον ανομολόγητο έρωτα της πρώτης που ποτέ δεν έπαψε να αγαπά τον άνδρα της αδερφής της, μια αγάπη που τελικά θα επισφραγιστεί με τη γέννηση του μικρού Τζωρτζή. Παρασύρθηκα ακόμη στα μπουρδέλα του Βαρδάρη, στο φημισμένο οίκο της Ζοζεφίν και τσατίστηκα με τον Τζαννέτο που για να σώσει το τομάρι του δε δίστασε να εξαπατήσει γυναίκες και πατρίδα, αγωνιώντας εάν η θεία δίκη –η ελεγχόμενη εδώ από τη δημιουργό– του απέδιδε την αρμόζουσα τιμωρία. Τέλος, ερωτεύτηκα τη γιαγιά Σοφία για την ευστροφία της, κυρίως όμως για τη λεβεντιά της να κρατάει στο χέρι της τον ίδιο τον θάνατο και να μην υποκύπτει στο κάλεσμά του μέχρι που και η τελευταία ικμάδα και στιγμή της ζωής της μεταγγίζεται στην καρδιά της εγγονής της.
Οι «Ψίθυροι του Βαρδάρη» είναι μια υπέροχη ιστορία, ερωτική και ανθρώπινη, με μια εκπληκτική γραφή, που συνυφαίνει με αρτιότητα τον μύθο με την πραγματικότητα. Και ένα κείμενο σφιχτοδεμένο, ανατρεπτικό, συγκινητικό, άκρως αληθινό.
Πρόκειται για ένα βιβλίο που η ιστορία του, σύμφωνα με την συγγραφέα, επέλεξε να γραφτεί, προφανώς για να φωτίσει πτυχές της ιστορίας της πόλης του Άη Δημήτρη σκοτεινές, προκειμένου –ποιος ξέρει; ίσως– να αξιωθεί να γίνει σταυροδρόμι πολιτισμών, πνευματικών αναζητήσεων και εμπορίου και μια πόλη αντάξια της ιστορίας της.
Ένα βιβλίο, τέλος, που η ιστορία του με συγκίνησε βαθύτατα και που τελικά κατάφερε να με παρασύρει να αγαπήσω την πόλη που απαρνήθηκα δυο φορές για χάρη της Αθήνας, επιβεβαιώνοντας έτσι την προφητική πια ευχή της Σοφίας στην αφιέρωσή της.

Μελίσσια, 25 Ιουνίου 2019

Με αγάπη και σεβασμό στη συγγραφέα και στους αναγνώστες της, ως ταπεινός αναγνώστης κι εγώ!
Μερκούριος Αυτζής

https://www.psichogios.gr/site/Books/show/1003412/psithyroi-toy-bardarh#prettyPhoto

Κυριακή, 7 Απριλίου 2019

ΓΙΑΣΜΙΝ. Η ΜΑΜΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ... ΔΥΟ!

Λέξεις, ανομολόγητες σκέψεις και μια ευχή…


 Μάνα, μανούλα, μαμά… Ο κόσμος ολόκληρος για ένα παιδί!

Ποιο παιδί μπορεί να ισορροπήσει χωρίς τη μαμά του;


Όταν πριν τρία χρόνια γεννήθηκε στο μυαλό μου η Γιασμίν, κυρίως ως μια φωνή αντίδρασης αλλά και βαθιάς θλίψης μπροστά στο δράμα και την εξαθλίωση των προσφύγων, δεν μου πέρασε ούτε μια στιγμή από το μυαλό ότι η ιστορία της θα συγκλόνιζε τόσο πολύ τους μικρούς αναγνώστες μου. Η πρόθεσή μου τότε ήταν να ενώσω τη φωνή μου με εκείνες των ανθρώπων που πιστεύουν στην ειρήνη του κόσμου και μέσα από την ιστορία της Γιασμίν να προβάλλω τις αξίες της ζωής και της ανθρωπιάς και σε καμία περίπτωση να στενοχωρήσω…
Έτσι κάπως, με αυτές τις σκέψεις, κίνησα την πρώτη φορά να συναντήσω σε σχολείο της επαρχίας τα παιδιά αναγνώστες και με αφορμή την ιστορία της Γιασμίν Νο1 να μοιραστούμε σκέψεις και προβληματισμούς γύρω από τα ύψιστα αγαθά της ελευθερίας, της ειρήνης και της ζωής. Όμως κάθε λογοτεχνικό κείμενο, μικρό ή μεγάλο, πραγματώνεται κατά τη συνάντησή του με τους αναγνώστες. Και στην προκειμένη περίπτωση τα παιδιά αναγνώστες, και κείνα της πρώτης συνάντησης αλλά και τα άλλα που ακολούθησαν, έδωσαν τη δική τους ερμηνεία στην ιστορία της Γιασμίν και στάθηκαν με πόνο ψυχής μπροστά στο δράμα της. Ταυτίστηκαν μάλιστα τόσο πολύ μαζί της που αρνήθηκαν να συμβιβαστούν στην ιδέα ότι είχε χάσει τους γονείς της.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά φράσεις τους, όπως: «Γιατί πνίγηκαν οι γονείς της Γιασμίν;» ή «Δεν μου αρέσει που έχασε τους γονείς της» ή «Θα ήθελα να είχε τουλάχιστον τη μαμά της»…

Επιταγή λοιπόν ή καλύτερα απαίτηση των μικρών αναγνωστών η συνέχεια της ιστορίας. Της Γιασμίν Νο2 που έπρεπε οπωσδήποτε να αποκτήσει σάρκα και οστά. Και απέκτησε. Χάρη στην αγάπη των παιδιών αλλά και χάρη στη δύναμη των λέξεων να περικλείουν μέσα τους πολλαπλά νοήματα. Όπως για παράδειγμα η φράση «Οι γονείς της δεν τα κατάφεραν» που ως η μοναδική μέσα στο κείμενο Νο1 περιγράφει όχι με σαφήνεια την τύχη των γονιών της ηρωίδας, αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο και μιας άλλης αισιόδοξης ερμηνείας.
Ακολούθησε ο νέος τίτλος που, σχεδόν έτοιμος ως δωρεά των ίδιων των αναγνωστών, έγινε ο θεμέλιος λίθος για να χτιστεί το νέο σώμα. Η ιστορία όπου η μικρή ηρωίδα, ψάχνοντας εναγωνίως να βρει τους βιολογικούς της γονείς, με την υποστήριξη πάντα των νέων προσώπων που τη φιλοξενούν, της Αγάπης και του Άγγελου, βρίσκεται τελικά με δύο μητέρες. Κι ύστερα η είδηση της έκδοσης του νέου βιβλίου όπου η λύτρωση επιτυγχάνεται χάρη στο μεγαλείο της αγάπης, που πολύ πριν αυτό πάρει το δρόμο για το τυπογραφείο, δεν έφερε χαρά μόνο σε μένα, έγινε δεκτή με ιδιαίτερη χαρά και ανυπομονησία και από τα παιδιά αναγνώστες που το έμαθαν.
Η αποκατάσταση και η λύτρωση επιτυγχάνεται και σε αυτό το βιβλίο με την αγάπη.
Κι εγώ νιώθω για άλλη μια φορά την ανάγκη να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στις εκδόσεις Ψυχογιός που μου προσφέρουν απλόχερα την ασφάλεια να δοκιμάζω και να δοκιμάζομαι. Και πολλά ευχαριστώ στους ανθρώπους των εκδόσεων που με τόσο πάθος αγκαλιάζουν κάθε μου εκδοτική προσπάθεια, όπως τις πολυαγαπημένες του Εκδοτικού Τμήματος Δομινίκη Σάνδη και Αγγέλα Σωτηρίου που εμπιστεύτηκαν και αυτή μου την πρόταση.
Εύχομαι να χαρείτε με τη χαρά της Γιασμίν και ταξιδεύοντας στις σελίδες του βιβλίου να νιώσετε το μεγαλείο της αγάπης, που πάντα βρίσκει το δρόμο και θριαμβεύει.
Καλή σας απόλαυση!


Σάββατο, 10 Νοεμβρίου 2018

Σύναξις των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων και Ουράνιων Αγγελικών Ταγμάτων




(Δάνειο από την καλή φίλη Βασιλική Νευροκοπλή.)

Στην Παλαιά Διαθήκη μετά από τη πτώση των πρωτοπλάστων άγγελοι φυλάσσουν το Παράδεισο και άγγελοι διδάσκουν στον Αδάμ τον τρόπο καλλιέργειας της γης. Άγγελοι εμφανίζονται στον Αβραάμ, τον Λωτ, κατά την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο και σε πολλούς από τους προφήτες. 
Στην Καινή Διαθήκη οι άγγελοι μνημονεύονται σε πολλά χωρία, τα ενδεικτικότερα ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου και καθ΄ όλη τη πορεία του Ιησού από τη Γέννηση μέχρι και την Ανάληψή του.
Δημιουργήθηκαν πριν από τον υλικό κόσμο. Στο βιβλίο της Π.Δ. «Ιώβ» παρουσιάζεται ο Θεός να μιλά και να ομολογεί ότι μόλις δημιούργησε τα άστρα, όλοι οι άγγελοι τον ύμνησαν με δοξολογίες.
Ο Μ. Βασίλειος αναφέρει ότι πριν τη δημιουργία του υλικού κόσμου υπήρχε υπέρχρονη και πρεσβύτερη κατάσταση, που είναι ο κόσμος των αγγέλων.
Ο τρόπος που δημιουργήθηκαν από το Θεό δεν μας είναι γνωστός. 
Ο άγιος Γρηγόριος Θεολόγος, λέγει ότι οι αγγελικές δυνάμεις δημιουργήθηκαν μόλις ο Θεός συνέλαβε την ιδέα της δημιουργίας τους. Δηλαδή η απόφαση του Θεού να δημιουργήσει τον αγγελικό κόσμο, σήμανε ταυτόχρονα και τη δημιουργία του.
Ο σκοπός της δημιουργίας των αγγέλων δεν έχει να κάνει με κάποια ανάγκη του Θεού. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, λέγει ότι ο Θεός τους έδωσε ύπαρξη και ζωή γι΄ αυτούς τους ίδιους, με κίνητρο την «εκστατική» του αγάπη και αγαθότητα και με σκοπό να συμμεριστούν ως λογικά όντα τη μακαριότητά του. Μετέχουν στη Θεία μακαριότητα και τρέφονται με τη διαρκή θέα του προσώπου του Θεού. Ωστόσο αυτή η συμμετοχή στη θεία μακαριότητα ωθεί τις αγγελικές δυνάμεις σε μία συνεχή ανοδική πορεία, σε μία πορεία προς τη πνευματική τελειότητα.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός προσπαθώντας να δώσει έναν ορισμό περί των αγγέλων λέγει ότι είναι φύσεις νοερές, αεικίνητες, αυτεξούσιες, ασώματες. Υπηρετούν το θεό και είναι κατά χάριν αθάνατες. Η φύση τους πνευματική. Επειδή όμως απολύτως άϋλος και ασώματος νοείται μόνο ο θεός, γι΄ αυτό το αγγελικό σώμα νοείται ως αιθέριο, πυροειδές, ταχύτατο και πολύ λεπτότερο από τη γνωστή μας ύλη.
Ως προς τη προαίρεση είναι ελεύθεροι και τρεπτοί, έχοντας δυνατότητα να προκόπτουν στο αγαθό, αλλά και να τρέπονται στο κακό. 
Σύμφωνα με τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά διαθέτουν νου και λόγο, δίχως όμως «πνεύμα ζωοποιό» επειδή δεν έχουν σώμα. Γι΄ αυτό δεν συνάγουν τη θεία γνώση μέσα από τις αισθήσεις ή από αναλύσεις λογισμών, αλλά μένοντας καθαροί από κάθε υλικό στοιχείο συλλαμβάνουν τα νοητά νοερώς και αϋλως. Παρ΄ όλη τη καθαρότητα και απλότητα της αγγελικής φύσης, οι άγγελοι είναι δεκτικοί της κακίας. Έτσι μπορούν να επιλέξουν τη συνεχή προαγωγή στην άνωθεν Γνώση και τη κοινωνία της Αγάπης ή την άρνηση αυτής της Αγαθότητας. 
Αποτέλεσμα της ελευθερίας τους είναι και η πτώση του τάγματος του Εωσφόρου. Αυτό το αγγελικό τάγμα δεν αρκέστηκε στη θαυμαστή λαμπρότητά του, αρνήθηκε την ιεραρχημένη πρόοδο της θείας γνώσης και θέλησε τη πλήρη και άμεση εξομοίωσή του με το Θεό. Γι΄ αυτό το λόγο ηθελημένα δόθηκε στη κακία, στερήθηκε την αληθινή ζωή, την οποία μόνο του (το τάγμα των δαιμόνων) αρνήθηκε. Κατ΄ αυτό τον τρόπο έγιναν πνεύματα νεκρά αφού απέβαλαν την αληθινή ζωή και δεν αισθάνονται κόρο από την ορμή τους προς τη κακία προσθέτοντας με άθλιο τρόπο διαρκώς κακία επάνω στην ήδη υπάρχουσα.
Οι άγγελοι όμως που δεν ακολούθησαν τον Εωσφόρο στην αποστασία του, απέκτησαν το χάρισμα της τέλειας ατρεψίας και ακινησίας προς το κακό. Αυτό συνέβη με την ενανθρώπηση, τη σταυρική θυσία και την ανάσταση του Χριστού, αφού έμαθαν ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ομοίωση με το Θεό δεν είναι η έπαρση, αλλά η ταπείνωση.
Η ακινησία των αγγέλων προς το κακό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται το αυτεξούσιό τους, αλλά ότι εξαγιάζεται με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Έχουν μεγαλύτερες και ανώτερες γνωστικές ικανότητες από τους ανθρώπους. Βέβαια δεν είναι ούτε παντογνώστες, ούτε παντοδύναμοι όπως ο Θεός.
Δεν προγνωρίζουν τα μέλλοντα, παρά μόνο αν τους τα αποκαλύψει ο Θεός, ούτε γνωρίζουν τι ακριβώς κρύβεται στη καρδιά κάθε ανθρώπου. Δεν γνωρίζουν πότε θα γίνει η συντέλεια του κόσμου και η Δευτέρα παρουσία του Χριστού. Η μετακίνησή τους γίνεται ταχύτατα, αλλά δεν είναι πανταχού παρόντες. Κάθε φορά βρίσκονται σε συγκεκριμένο τόπο, δίχως να γνωρίζουν το τι συμβαίνει αλλού.
Δεν έχουν φύλο, γιατί η φύση τους είναι πνευματική, ενώ δεν χρειάζονται τροφή για να ζήσουν, ή ανάπαυση για να ξεκουραστούν, αλλά ούτε πεθαίνουν και ούτε πολλαπλασιάζονται. Η αθανασία τους δεν πηγάζει από τη φύση τους, αλλά επειδή μετέχουν «κατά χάριν» στην αγιότητα του Θεού.

Ο αριθμός τους ανυπολόγιστος και απροσμέτρητος. Ο ίδιος ο Ιησούς ομιλεί στη Γεσθημανή για περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων, ενώ ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μαρτυρεί ότι είδε και άκουσε γύρω από το Θεϊκό θρόνο χορωδία από μυριάδες μυριάδων και χιλιάδες χιλιάδων αγγέλων.
Όλοι αυτοί οι αναρίθμητοι άγγελοι είναι οργανωμένοι σε τάγματα ή αλλιώς σε τάξεις. Συγκεντρώνοντας τις αναφορές σε αυτό το θέμα του Προφήτη Ησαϊα, του προφήτη Ιεζεκιήλ, του αποστόλου Παύλου, του αγίου Διονυσίου του αρεοπαγίτη και του Οσίου Νικήτα Στηθάτου, μπορούμε να καταλήξουμε στα εξής:
Τα τάγματα των αγγέλων είναι εννέα, τα οποία ταξινομούνται σε τρεις τρίχορες ιεραρχίες ή ταξιαρχίες, κατά τον ακόλουθο τρόπο: 
Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνοι 
Ιδίωμά τους η πύρινη σοφία και η γνώση των ουρανίων, έργο τους ο θεοπρεπής ύμνος του «γελ».
  • Κυριότητες, Δυνάμεις, Εξουσίες 
Ιδίωμά τους η διευθέτηση των μεγάλων πραγμάτων και ην διενέργεια των θαυμάτων, έργο τους ο τρισάγιος ύμνος «Άγιος, Άγιος, Άγιος».
  • Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι
Ιδίωμά τους να εκτελούν θείες υπηρεσίες και έργο τους ο ύμνος «Αλληλούϊα».
Πέρα από τα ονόματα των εννέα τάξεων, η Αγία Γραφή μας φανερώνει και τα προσωπικά ονόματα ορισμένων. Γνωρίζουμε το Γαβριήλ, που σημαίνει «ήρωας του Θεού», από την εμφάνισή του στο προφήτη Δανιήλ, στο προφήτη Ζαχαρία και στη Θεοτόκο. 
Γνωρίζουμε το Μιχαήλ, που σημαίνει «τις ως ο Θεός ημών», ενώ εμφανίζεται πολλές φορές στη Παλαιά Διαθήκη. 
Ο Ραφαήλ που το όνομά του σημαίνει «ο Κύριος θεραπεύει» και εμφανίζεται στον Τωβίτ μεταφέροντας τις ανθρώπινες προσευχές στο θρόνο του Θεού. 
Τέλος γνωστός από την εβραϊκή παράδοση είναι και ο Ουριήλ.
Τριπλό το έργο τους. 
Πρώτα απ΄ όλα δοξολογούν ακατάπαυστα το Θεό. Αυτή η δοξολογία δεν τους έχει επιβληθεί ως εντολή, αλλά είναι τελείως αυθόρμητη, που ξεπηγάζει από τους ίδιους, όταν αντικρύζουν το κάλλος του Θεϊκού προσώπου και τα μεγαλεία της δημιουργίας του. Τη νύχτα των Χριστουγέννων π.χ. εμφανίσθηκε πλήθος στρατιάς ουρανίου που αινούσε το Θεό για το γεγονός της θείας ενσαρκώσεως.
Το δεύτερο είναι η διακονία στη Θεία Οικονομία. Νιώθουν τόση αγάπη και ευγνωμοσύνη προς το Πλάστη τους και σφοδρή επιθυμία για τη δική τους πρόοδο, ώστε να διακονούν τα μυστήρια της Θείας Οικονομίας. Τα αγγελικά τάγματα μεταδίδουν ιεραρχικά το φωτισμό και τη γνώση το ένα στο άλλο. Τις αποκαλύψεις του Θεού τις διδάσκουν οι ανώτερες τάξεις στις κατώτερες και όταν επιτρέψει ο Θεός να αποκαλυφθεί κάποιο μυστήριο σε νου αγίου ανθρώπου, αυτό θα γίνει ιεραρχικά.
Το τρίτο έργο τους αφορά τη σωτηρία των ανθρώπων. Με αυτό επιφορτίσθηκαν μετά την δημιουργία του ανθρώπου και το επιτελούν με ιδιαίτερη προθυμία και χαρά, αφού κάθε φορά που μετανοεί ένας άνθρωπος για τις αμαρτίες του, πανηγυρίζουν και χαίρονται στον ουρανό.
Στο αρχαιότατο έργο «ποιμήν» του Ερμά, γίνεται λόγος για τον προσωπικό φύλακα άγγελο κάθε ανθρώπου. Αυτός μάλιστα είναι τρυφερός, σεμνός, πράος, διδάσκει στην ανθρώπινη καρδιά τη δικαιοσύνη και το δρόμο προς το αγαθό. 
Και άλλοι πατέρες της εκκλησίας μας διδάσκουν ότι απαραίτητη προϋπόθεση παραμονής του φύλακα αγγέλου δίπλα στον άνθρωπο, είναι ο άγιος βίος, διαφορετικά απομακρύνεται εξ΄ αιτίας των πονηρών και αμαρτωλών έργων. Ο άγγελος αυτός παρηγορεί στις θλίψεις, βοηθά στους πόνους, συμπάσχει με τον άνθρωπο, τον οδηγεί στη μετάνοια και τον προστατεύει από ορατούς και αόρατους εχθρούς.
Εκτός όμως από το φύλακα άγγελο του κάθε ανθρώπου, υπάρχουν και οι φύλακες άγγελοι των εθνών, των πόλεων και των κατά τόπους εκκλησιών. Στη Παλαιά Διαθήκη στο βιβλίο του Δευτερονομίου ο Θεός διαμοιράζει τα έθνη και τοποθετεί τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του. 
Έπειτα ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι ο Θεός έχει εγκαταστήσει σε κάθε πόλη στρατόπεδα αγγέλων που αναχαιτίζουν τις επιθέσεις των δαιμόνων. 
Ενώ τέλος ο άγιος Ιππόλυτος είναι ιδιαίτερα σαφής, όταν παρομοιάζει την εκκλησία με πλοίο που έχει ναύτες τους αγγέλους.


* Από τον σύνδεσμο:  http://www.saint.gr/2494/saint.aspx

Σάββατο, 26 Μαΐου 2018

ΦΛΩ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΕΩΝ... στον ΙΑΝΟ - κ. ΤΑΣΟΥΛΑ ΤΣΙΛΙΜΕΝΗ


  • Πέμπτη 24 Μαΐου 2018, ώρα 19.00΄
  • Στο πάντα φιλόξενο και κατάμεστο Πατάρι του ΙΑΝΟΥ στην Αριστοτέλους
  • "ΦΛΩ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΕΩΝ. ΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΦΩΚΙΑΣ", εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ
  • Πρώτη επίσημη παρουσίαση. 
Το βιβλίο παρουσιάζει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συγγραφέας κ. Τασούλα Τσιλιμένη.
Δυναμική συμμετοχή και το Γ2 του 3ου Δημοτικού Σχολείου Θέρμης-Τριαδίου.

Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους!



















Φλω και Τιμολέων
Το κάλεσμα της φώκιας
                                                                                            Τσιλιμένη Τασούλα
Το βιβλίο Φλω και Τιμολέων, Το κάλεσμα της φώκιας, του Μερκούρη Αυτζή, αρχίζει με ένα σημείωμα του συγγραφέα που δίνει πληροφορίες στον αναγνώστη για το πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτού του μυθιστορήματος για παιδιά. Η ιδέα αυτή χρειάστηκε χρόνια για να ωριμάσει και αν δεν προέκυπταν συγκεκριμένες συγκυρίες (ένα ταξίδι στο Λουξεμβούργο) ίσως ακόμη η ιδέα να παρέμεινε…ιδέα και στο συρτάρι του συγγραφέα. Εκεί στο Λουξεμβούργο ο συγγραφέας και φίλος μου Μερκούρης Αυτζής  εμπνεύστηκε τους δυο βασικούς ήρωες του βιβλίου του, τη Φλω, ένα 12χρονο κορίτσι και τον Τιμολέων, ένα αρσενικό φωκάκι. Το σημείωμα αυτό του συγγραφέα είναι χρήσιμο γιατί μας εξιστορεί την πορεία και την περιπέτεια συγγραφής του μυθιστορήματος. Μας εξομολογείται τα μυστικά της γραφής του ταυτόχρονα. Γράφει ο Μερκούρης ” το μυθιστόρημα δεν είναι ήρεμο ποταμάκι…μοιάζει με επιδέξιο χορευτή…που ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί…και είναι τόσο γρήγορος ο ρυθμός του που δυσκολεύεσαι να το ακολουθήσεις, μα μαγεύεσαι κιόλας από τις αρετές του, τις τεχνικές…».
Απαντά έτσι στην ερώτηση που συχνά τα παιδιά θέτουν σε έναν συγγραφέα «Πόσο χρόνο χρειάζεται να γραφτεί ένα βιβλίο».
Αλλά ας περάσουμε στην ιστορία εν συντομία.
 Η Φλω, ένα δωδεκάχρονο κορίτσι, περνά τις διακοπές του στη Φούρκα Χαλκιδικής μαζί με τον πατέρα της τον γιατρό Πέτρο Καλομοίρη και τον  Έρικ, τον ξάδερφό της, που είναι μικρότερός της. Μια μέρα αναπάντεχα θα βρεθεί μπροστά τους ένα τραυματισμένο φωκάκι που θα το βαφτίσουν Τιμολέων και για χατίρι του θα ταξιδέψουν στην Αλόννησο, όπου θα το περιθάλψουν και θα το βοηθήσουν να εγκλιματιστεί στο φυσικό του περιβάλλον. Γύρω από αυτούς τους χαρακτήρες περιστρέφονται πολλά άλλα πρόσωπα που αναδεικνύουν τους πρωταγωνιστές και εξυπηρετούν την πλοκή της ιστορίας. Στην Αλόννησο θα ζήσουν μια περιπέτεια με ... σύγχρονους πειρατές, κακοποιούς που εποφθαλμιούν θησαυρούς που βρίσκονται στο βυθό της θάλασσας και τις φώκιες. Εκεί ανάμεσά τους ο Έρικ θα συναντήσει τον Γερμανό πατέρα του που τους είχε εγκαταλείψει και ο οποίος όπως όλα δείχνουν, σχετίζεται με τη σπείρα των «πειρατών»/κακοποιών. Δυνατό σημείο και ανατροπή στην ιστορία είναι το κεφάλαιο που αφορά στο ρόλο του πατέρα του Έρικ. Όλα δείχνουν ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα των κακοποιών, μέχρι που θα αποκαλυφθεί η αλήθεια και η γενναιότητά του.
Το μυθιστόρημα του Αυτζή είναι ένα σύνολο ζωής και θα μπορούσα να αναφερθώ σε πολλά σημεία του. Ανήκει στο κοινωνικό μυθιστόρημα αλλά και σε αυτό της περιπέτειας. Όμως στο πλαίσιο της παρουσίασής του θα περιοριστώ στο να επισημάνω κάποια στοιχεία που θεωρώ ότι αποδεικνύουν την σημαντικότητά του.
Ένα από αυτά είναι το είδος του αφηγητή και αφορά στην τεχνική της συγγραφής. Ο Μερκούρης Αυτζής επιλέγει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση όμως με εναλλαγές προσώπων. Είναι γνωστό από τη θεωρία της λογοτεχνίας  ότι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση έχει έναν πιο άμεσο χαρακτήρα. Ο αφηγητής/πρωταγωνιστής εξιστορεί ο ίδιος τα γεγονότα, κάτω από την δική του οπτική, μιλάει άμεσα στον αναγνώστη και έτσι δημιουργείται ένα κλίμα οικειότητας μεταξύ αφηγητή και αναγνώστη. Ο αφηγητής γίνεται πιο πιστευτός και όλα μοιάζουν πιο αληθοφανή. Η Φλω λοιπόν είναι αυτή που ξεκινά να αφηγείται τα γεγονότα σε δέκα (10) κεφάλαια και στη συνέχεια δίνει τη σκυτάλη στον Έρικ, ο οποίος με τη σειρά του θα υπερασπιστεί τα πιστεύω του και τις εμμονές του. Η σκυτάλη του αφηγητή δε μένει στατική αλλά θα αλλάξει συχνά χέρια και άλλοτε θα αφηγείται η Φλω άλλοτε ο Έρικ, κάτι που κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα την πλοκή.
Η σχέση της Φλω με τον Έρικ δεν είναι και η καλύτερη και η Φλω άλλο δεν κάνει παρά να τον υποβιβάζει και να αμφισβητεί όσα λέει. Η αλλαγή της οπτικής της αφήγησης στα 2 κεφάλαια μέσω του Έρικ, θα δώσει την ευκαιρία στον αναγνώστη να διαπιστώσει ότι όλα έχουν δυο όψεις και ότι κάθε ένας αξιολογεί και ερμηνεύει τα γεγονότα διαφορετικά. Αυτό ενισχύει την κριτική ικανότητα του αναγνώστη, και  μολονότι η Φλω δείχνει τόσο πειστική στις απόψεις της, αυτή η πειστικότητα θα διαταραχθεί στον αναγνώστη όταν ακούσει την άποψη του Έρικ. Προσωπικά θεωρώ ευρηματική αυτή την επιλογή του συγγραφέα για την εναλλαγή της φωνής και οπτικής του αφηγητή, καθώς ο αναγνώστης αποκτά και μια άλλη άποψη πιο διευρυμένη που θα τον βοηθήσει να πάρει θέση στα γεγονότα, στις πράξεις, στις συμπεριφορές και να διαπιστώσει ότι τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Μαζί του θα μάθει πρώτη η Φλω ότι ήταν λάθος η συμπεριφορά της απέναντι στον Έρικ. Και αυτό είναι επίσης ένα καλό παράδειγμα για τους αναγνώστες. Η λογοτεχνία μάς μαθαίνει, μέσω της αισθητικής απόλαυσης, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να διαχειριζόμαστε τον εγωκεντρισμό μας, να ακούμε, να στεκόμαστε με τη δέουσα επιφυλακτικότητα στις εύκολες και γρήγορες εκτιμήσεις και να αποδεχόμαστε και τις απόψεις του άλλου.
Η πλοκή του βιβλίου, καθώς η ιστορία εξελίσσεται, γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα όχι απλά να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, αλλά μετά το μέσο του βιβλίου, που ως είθισται  υπάρχει ίσως κάποια χαλάρωση, εδώ γίνεται πιο συναρπαστική με την ενσωμάτωση άλλων παράλληλων γεγονότων, με τα οποία εμπλέκεται ο πατέρας του Έρικ.
Η καλή λογοτεχνία εκτός των άλλων συχνά διευρύνει και τον ορίζοντα των γνώσεων των αναγνωστών, είτε είναι παιδιά είτε ενήλικες. Το μυθιστόρημα Φλω και Τιμολέων, όχι μόνο αποκαλύπτει την ομορφιά της φύσης, της θάλασσας, την αξία της φιλίας, τη φιλοζωία γενικά αλλά ξεναγεί τους αναγνώστες στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου που  είναι το μεγαλύτερο Ευρωπαϊκό θαλάσσιο πάρκο και έτσι θα γνωρίσουν  τη φώκια Μονάχους Μονάχους που ζει εκεί.  
Είναι γνωστό ότι οι πληροφορίες αφομοιώνονται καλύτερα όταν συνδέονται με τον μύθο της ιστορίας, δια μέσω της αφήγησης δηλαδή. Ο συγγραφέας το γνωρίζει αυτό και ως έμπειρος δάσκαλος και συγγραφέας δένει τη γνώση με το story. Όσες επιπλέον πληροφορίες θεωρεί ότι είναι απαραίτητες για τα παιδιά τις παραθέτει στο τέλος του βιβλίου ως ανεξάρτητο μέρος. Εκεί ο αναγνώστης θα ενημερωθεί για το Θαλάσσιο πάρκο, το είδος της φώκιας μονάχους μονάχους,  τη Mom την εταιρεία για τη Μελέτη και προστασία της μεσογειακής φώκιας.
Η γλώσσα είναι απλή και κατανοητή και σύστοιχη με τον κάθε χαρακτήρα ώστε να αποκαλύπτεται, να γίνεται αναγνωρίσιμος και πιστευτός με τις πράξεις αλλά και με τα λόγια του.
Ο συγγραφέας με ρεαλιστικό τρόπο ξετυλίγει τις δομές της κοινωνίας και δε διστάζει, δια του αφηγήματός του, να «καταγγείλει» τους θεσμούς και τα όργανα εξουσίας που έχουν την ευθύνη, όπως στη σελίδα 125 που γίνονται σχόλια για το λιμενικό και το ρόλο του. Δε δίνει μονοδιάστατα τα θέματά του, έτσι όταν θα αναφερθεί στον εθελοντισμό και το νόημά του, δια στόματος του παππού και της γιαγιάς θα θέσει και τις δυο παραμέτρους. Ο μεν θα τον εκθειάζει ως μεγάλη εφεύρεση, η δε γιαγιά θα τον λέει απάτη (91).
Αξίες όπως η φιλία, η αλληλεγγύη (112) αναδεικνύονται αυθόρμητα χωρίς επιτήδευση.
Κλείνοντας θα ήθελα να αναφερθώ στο στοιχείο της διακειμενικότητας, που διαπερνά τις σελίδες του βιβλίου (δεν αναφέρομαι στους χαρακτήρες προηγούμενου βιβλίου του που τους ενσωματώνει εδώ) και  δίνει έναυσμα στα παιδιά, αλλά και στους εκπαιδευτικούς που θα επιλέξουν να ασχοληθούν με το συγκεκριμένο βιβλίο, να προχωρήσουν σε διασυνδέσεις και να αναζητήσουν, να γνωρίσουν π.χ. τη μουσική του Μ. Χατζηδάκι (Η μπαλάντα των αισθήσεων), στίχους του Ο. Ελύτη (Τα τζιτζίκια: 127), Χάρτινο το φεγγαράκι του Γκάτσου (127). Και φυσικά η αναφορά στον Αλ. Παπαδιαμάντη με ένα του απόσπασμα από το Μοιρολόγι της φώκιας (94). Η σημασία του εδώ είναι διπλή, καθώς τα παιδιά θα έρθουν σε επαφή με την Παπαδιαμαντική γλώσσα.
Ένας αφηγηματικός πλούτος είναι το μυθιστόρημα του Αυτζή, που με τη συγγραφική του ευρηματικότητα όχι απλά θα κεντρίσει το ενδιαφέρον των παιδιών. αλλά θα το κρατήσει αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.